In mijn artikel “Mijn 2025, een diepe sprong in mezelf en mijn verleden…” sprak ik over de hechtingsstijlen en de waarschijnlijke hechtingsstijl – onveilige – wat er bij mij is ontwikkeld als kind: gedesorganiseerde stijl.
Je hechtingsstijl is de fundering van je leven. Als je een onveilige hechtingsstijl hebt, kan dit leiden tot trauma. Als deze veilig is, kijk je met vertrouwen naar jezelf, de ander en de wereld. Bij de onveilige hechtingsstijlen onstaan allerlei vervormde manieren die vooral niet-helpend zijn voor een stabiel, gelukkig en gezond leven.
De gevolgen van een onveilige hechtingsstijl zijn dan dat je een overlevingsmechanisme ontwikkeld hebt gebaseerd op die hechtingsstijl. In mijn geval heb ik dit mechanisme zo geniaal in elkaar gedraaid, dat ik niet eens zelf weet hoe het in elkaar zit. Dat wil zeggen, ik weet vaak niet waarom ik voel wat ik voel en waarom ik doe wat ik doe. Dit speelt vooral in relatie met anderen. Daardoor voel ik me vaak gespannen en niet gelukkig.
Voordat ik je laat meewandelen met mijn intensieve therapie, wil ik je toch eerst wat uitleg geven over hechtingsstijl, overlevingsmechanisme en trauma.
Overlevingsmechanisme
Zo’n mechanisme legt namelijk een hele deken over jouw ware ‘zijn’. Je laat niet zien wie je bent. Eerst geloof je dat helemaal niet en denk je dat je jezelf bent. Als je op een gegeven moment tegen zoveel dingen in je leven aanloopt die toch wel wat gelijkenissen met elkaar hebben (subtiel gezegd), ga je je toch afvragen: “Hoe kan dat nou?” Dan word je je langzaam bewust van patronen in je leven. Patronen die er zijn, maar die je niet wil. En toch gebeurt het. Automatisch. Je hebt er geen controle over. En dan denk je”Wie ben ik eigenlijk?”
Je kan er dan voor kiezen er iets mee te doen om gelukkiger te worden. Of je kan het laten om vervolgens zonder dat je het aan ziet komen weer tegen het volgende probleem aanloopt. Een probleem wat verrekte veel op het vorige probleem lijkt…
Hoewel ik al zeker 20 jaar bezig ben met mezelf, veel verschillende soorten psychologen en therapeuten gesproken heb, haptonomen, gestalttherapeuten, groepstherapie, therapie bij relatieverslaving en codendency, een psycholoog om mijn rouw te begeleiden, EMDR… Ik voelde dat ik nog steeds niet deed wat ik wilde. Dat ging gewoon niet. Alsof er een grote glazen raam voor je neus staat. Aan de andere kant zie je het zonnetje en frisse weilanden met bloemetjes en bijtje, koetjes en schaapjes. Maar als je erheen wil lopen… BAM! Weer met de neus tegen dat raam… en dat raam is kristalhelder en zag je dus niet… Als je maar vaak genoeg je neus stoot, kan dit je helpen door bewuster te worden van wie je bent. Waarschijnlijk is jouw hechtingsstijl dan onveilig en lijdt je onder het trauma hiervan.
Mijn gedesorganiseerde hechtingsstijl
Als je gedesorganiseerd gehecht bent, betekent dat je bent opgegroeid met een vader of moeder die zowel een bron van liefde als van angst was/waren. Dit zorgde voor een onveilig gevoel, omdat je nooit wist wat je kon verwachten als reactie. Je ouder was eigenlijk de meest veilige plek, maar tegelijkertijd de meest gevaarlijke plek. Daardoor kon je niet vertrouwen op je ouder. Dat was erg beangstigend.
Deze hechtingsstijl is een mengeling van de angstige (ook wel ambivalente) en vermijdende hechtingsstijl. Van de onveilige hechtingsstijlen komt deze het minst voor. Het lijkt erop dat ik deze hechtingsstijl het meest heb ontwikkeld.
Er zijn ook andere oorzaken van deze gedesorganiseerde hechting, zoals misbruik of fysieke mishandeling, maar die hebben bij mij niet plaatsgevonden.
Herkenning hechtingsstijl in je volwassen leven
Je kan je hechtingsstijl het beste herkennen in je liefdesrelaties. Er wordt dan een dynamiek geactiveerd zoals die vroeger in je gezin was. En dan vooral met je ouders/opvoeders. Je herkent het als je je bewust wordt van je gevoel, opgewekt door je gedachten waaruit bepaald gedrag voortvloeit waarmee je niet krijgt waar je behoefte ligt.
Bijvoorbeeld:
Je partner is wat later thuis dan afgesproken. Je voelt lichte paniek, omdat je denkt dat hij jou niet belangrijk genoeg vindt, maar andere dingen of mensen wel. Je probeert hem/haar te bellen, maar nee, geen antwoord. Je gedachten worden bevestigd. Na 10 minuten belt hij/zij op en vertelt je dat hij/zij in gesprek was met zijn/haar broer die in een moeilijke periode zit en dat hij/zij nu onderweg is naar huis. Je betwijfelt het en wil het controleren.
Dit is typerend voor een angstige hechtingsstijl, omdat je altijd bang bent om verlaten te worden. Zo ging dat vroeger ook. Je vader/moeder luisterde vaak niet naar je als je verdriet had of angstig was en liet je alleen. Je klampt je emotioneel vast aan je partner en gelooft niet snel zijn/haar redenen. Je hebt constant bevestiging nodig en dat is vaak niet mogelijk, omdat het nooit genoeg is.
Het kan ook een gedesorganiseerde hechtingsstijl zijn, omdat je naar nabijheid/intimiteit verlangt, maar het tegelijkertijd beangstigend is als je het krijgt. Daardoor zoek je partners uit die er eigenlijk niet voor je zijn kunnen, je boos wordt als ze er inderdaad niet voor je zijn en als ze er dan wel voor je zijn, stoot je ze af waardoor jouw partner verward raakt over wat jij van ze wil.
Jouw trauma, jouw geprogrammeerde reacties, jouw zenuwstelsel
Waarschijnlijk zijn de dynamieken ook aanwezig in vriendschappen en je werk, maar ze zijn het sterkste aanwezig in je liefdesrelaties. Dit komt omdat hier eenzelfde soort emotie wordt getriggerd zoals dat vroeger was in de relatie met je ouders. Dit heeft alles te maken met jouw vroegkinderlijk trauma, je daardoor geprogrammeerde reacties en jouw zenuwstelsel.
Getriggerd worden betekent dus eigenlijk dat je zo geprogrammeerd bent, waardoor je zenuwstelsel in het hier en nu reageert op een pijn die je in het verleden hebt opgelopen. Medisch gezien betekent trauma een soort automatisch antwoord op een bepaalde situatie. Een antwoord waarvan je systeem ooit dacht dat het de beste reactie was om te overleven… maar dat nu misschien helemaal niet meer is.
Trauma, trauma
Trauma is een Grieks woord en betekent ‘wond’. In de lichamelijk-medische wereld van artsen en chirurgen wordt gesproken van een trauma, waarbij ze bedoelen dat iemand een wond heeft die ontstaan is door een oorzaak van buitenaf. Ongelukken in dit geval. Deze trauma’s hebben zorg voor herstel nodig.
Zo’n trauma geldt ook in de psychologische wereld. De bekendste is PTSS, post traumatische stress stoornis, waarbij iemand een ernstige schokkende gebeurtenis heeft meegemaakt. Door bijvoorbeeld oorlogstrauma, sexueel trauma, generationeel trauma en hechtingstrauma kan ook PTSS ontstaan, maar dat hoeft niet.
Hechtingstrauma valt wel onder complex trauma, omdat het ontstaan is door langdurige blootstelling aan een trauma. Omdat we het hier over hechting hebben, is dit complex trauma ontstaan in de kindertijd.
Het mooiste project van mijn leven ben ik!
Ik kan er nog veel meer over vertellen, want de psychologie is het meest interessante gebied van het leven. Het zenuwstelsel opgedeeld in het sympatisch en parasympatisch stelsel heeft hier ook veel mee van doen. Alles, alles, alles wat er gebeurt tussen mensen op de wereld is met psychologie te benaderen. Ook binnen de dierenwereld is er bij veel zoogdieren, zoals chimpansees, olifanten en giraffen heel veel te begrijpen als je de psychologie bestudeert. Een oneindig gebied… Daarnaast zijn de delen in jouw hersenen, zoals de hersenstam en het limbisch systeem van groot belang bij het vormen van trauma’s. In dit limbisch systeem liggen onder andere waarin onder andere de amygdala, hypothalamus en hypocampus. Deze spelen een rol bij het verwerken en reguleren van emoties, vooral angst, stress, en beloning. Hieraan hangt weer de modus vechten, vluchten of bevriezen aan.
Mooi, hè?
Maar in mijn leven ben ik het mooiste project en dat ga ik met jullie delen. Het is zeer kwetsbaar, maar de mooiste mensen vind ik de mensen die zich kwetsbaar opstellen. En dan vooral durven opstellen. Daar is moed voor nodig. En het levert altijd iets moois op. Die psychologische, biologische en neuro-psychologische informatie komt vast vaker daarbij naar voren. Het is allemaal zo ingewikkeld, doordat het allemaal aan elkaar hangt. Toelichting vind ik daarom in mijn verhaal erg belangrijk, omdat lichaam en geest niet los van elkaar gezien kunnen worden.
Dus nu een moedige stap vooruit om mijn eerste persoonlijke artikel te schrijven: “Mijn grootste trigger die me de keuze heeft doen maken om mezelf diep te doorgronden”