Het jaar 2025 was een diepe sprong, een hele diepe sprong… Nadat het in 2024 met mij helemaal niet goed ging, heb ik hard aan de bel getrokken bij huisarts en GGZ. Ja, inderdaad, het ging met mij niet goed op psychisch gebied. Helemaal niet goed. Ik had mooie plannen gemaakt, voordat ik bij Rijkswaterstaat ontslag nam in maart 2023. Ik werkte daarna nog bij een gezinshuis voor kinderen die uit huis geplaatst waren door jeugdbescherming en jeugdzorg. Zo had ik nog salaris tot februari 2024… Daarna hield het op met me. Mijn plannen werden naar de achtergrond van mijn leven geschoven. Kumbatio, de stichting die ik al 15 jaar leid, ging ook wankelen. Maar ik had geen keuze. Vechten voor mijn eigen leven stond voorop.
Eerst over hechtingsstijlen
Hechtingsstijlen. Hier wil ik het eerst kort over hebben. Voor sommigen een bekende term, maar wellicht voor de meesten onbekend. Was het maar bij velen bekend, dan zag de wereld er waarschijnlijk wat liefdevoller uit. Jouw hechtingsstijl vertelt je heel veel over hoe je naar jezelf kijkt, de ander en de wereld. Jouw hechtingsstijl is gevormd in de opvoeding en betreft de manier van hechten tussen ouder/opvoeder (hechtingsfiguur) en kind. Deze kan veilig of onveilig zijn, waarbij de laatste bestaat uit angstige (ambivalent) hechtingsstijl, vermijdende hechtingsstijl en gedesorganiseerde hechtingsstijl. Deze stijlen zijn ontwikkeld uit de hechtingstheorie die John Bowlby (1907-1990) als Britse psychiater heeft ontdekt en welke Mary Ainsworth (1913 – 1999) als Amerikaanse psycholoog verder uitgewerkt heeft.
Angstig/ambivalente hechtingsstijl
Het kind is onvoldoende gezien, gerustgesteld, getroost of geholpen en ervaart meestal spanningen. Dit komt vooral doordat de ouder/opvoeder niet in staat is om zich in te leven in het kind, omdat de ouder/opvoeder teveel in beslag wordt genomen door eigen emoties. De ouder/opvoeder is niet in staat om het kind te begrijpen wat het nodig heeft. Ook kan de ouder/opvoeder niet verwoorden wat er gebeurd is op het moment dat het kind in een bepaalde situatie komt, waarbij hij/zij zijn/haar ouder/opvoeder nodig heeft. Als het kind het sterk nodig heeft dat hij/zij gezien wordt, is hij/zij vooral druk bezig om gezien, gewaardeerd en begrepen te worden. Alleen lukt dat meestal niet. Hierdoor kan het kind zich gefrustreerd voelen, waardoor hij/zij boos wordt of zich uit angst probeert vast te klampen aan de ouder/verzorger.
Gedrag als kind: wanneer je ouder/verzorger er even niet is, roept dat angst op wat zich vaak uit in boosheid of passief gedrag.
Gedrag als volwassene: gevolgen kunnen zijn dat je je als volwassenen vaak vastklampt aan je partner, je last hebt van verlatingsangst en je snel jaloers kan zijn. Je eigenwaarde is laag, waardoor je vooral op de ander gericht bent om gezien, gehoord en begrepen te worden.
Vermijdende hechtingsstijl
Het kind ervaart dat de opvoeder niet beschikbaar is voor hulp, geruststelling, troost of bevestiging. Doordat de ouder/opvoeder met zichzelf aan het worstelen is door trauma of depressie, is deze niet emotioneel beschikbaar voor het kind en kan deze zelfs afwijzen. De ouder/opvoeder kan ook niet uitleggen wat er is gebeurd in een bepaalde situatie waarin in het kind terecht is gekomen, waardoor het kind zichzelf en de wereld om zich heen ook niet goed begrijpt. Het kind merkt dat de ouder/opvoeder niet beschikbaar is voor de emoties die het kind ervaart. Omdat het zich niet gehoord en begrepen voelt, zal hij/zij zich steeds meer terugtrekken en meer in zijn/haar eigen wereld kruipen waar hij/zij zich alleen, maar veilig voelt.
Gedrag als kind: wanneer de ouder/verzorger er even niet is, laten ze niet merken dat ze behoefte hebben aan nabijheid als de ouder/verzorger weer terug is.
Gedrag als volwassene: gevolgen zijn vaak dat je je als volwassene het moeilijk vindt om contact te zoeken met anderen uit angst voor afwijzing. Je vermijdt contact en nabijheid/verbinding dus voornamelijk en hebt een negatief zelfbeeld.
Gedesorganiseerde hechtingsstijl
Dit is een samensmelting van de angstige en vermijdende hechtingsstijl. Het kind ervaart de ouder/opvoeder als onvoorspelbaar. De ouder/opvoeder is af en toe agressief, emotioneel onbereikbaar of afwijzend naar het kind en daarnaast is de ouder/opvoeder af en toe wel emotioneel beschikbaar, maar begrijpt niet wat het kind nodig heeft. Het is niet te voorspellen hoe de ouder/opvoeder reageert wat erg bedreigend voor het kind is en veel angsten oproept. Vaak ligt hier (ernstige) psychische problemen aan ten grondslag. Het kind voelt zich onveilig, onbegrepen en soms ongewenst en weet niet wanneer het anderen wel of niet kan vertrouwen. Het kind voelt zich in de steek gelaten en is emotioneel erg kwetsbaar.
Gedrag als kind: wanneer de ouder/verzorger er even niet is, zoekt het kind soms veel toenadering, maar reageert op andere momenten ook met spanning of angst als de ouder/verzorger er weer is.
Gedrag als volwassene: gevolgen zijn vaak dat je als volwassene kenmerken vertoont van zowel een vermijdende als een angstige hechtingsstijl die elkaar snel af kunnen wisselen. Je hebt een ernstig laag zelfbeeld en denkt dat je het niet waard bent om geliefd te worden.
Veilige hechtingsstijl
Kinderen met een veilige hechtingsrelatie benaderen hun ouder/verzorger met een gevoel van vertrouwen en rust als ze troost nodig hebben of gewoon even een knufffel willen. Ze weten uit ervaring dat hun ouder/verzorger sensitief op hen zal reageren. Daarna kunnen ze zich weer richten op spel en het verkennen van de omgeving. Vanuit dat vertrouwen vinden ze het makkelijk om fysiek afstand te nemen van hun hechtingsfiguur en hun omgeving te ontdekken. Wanneer er iets gebeurt, weten ze hun ouder/opvoeder steeds goed opnieuw te vinden.
Gedrag als kind: als de verbinding even verbroken wordt, is er na herstel niet zoveel meer aan de hand. Deze kinderen kunnen weer zonder angst op onderzoek uitgaan en vertrouwen erop dat hun ouders/verzorgers er zouden zijn als ze weer toenadering zochten.
Gedrag als volwassene: je vertrouwt op jezelf, de ander en je omgeving en bent fysiek en psychisch gezonder waardoor je goed in staat bent om de verbinding met de ander aan te gaan.
Meer beeld hierover nodig?
Klik op dit YouTube-filmpje hieronder:
Mijn onveilige hechtingsstijl heeft mij op allerlei overlevingspaden gebracht
Ik zou mij kunnen scharen onder een angstige hechtingsstijl of gedesorganiseerde hechtingsstijl. Mijn hele leven ervaar ik een innerlijke angst die niet veel mensen in mij zullen herkennen. Dit komt door de ontwikkeling van mijn overlevingsmechanisme die gebaseerd was/is op de angst voor afwijzing/afkeuring. Buiten het tonen van intens veel verdriet, zullen anderen waarschijnlijk weinig emoties in mij herkennen. Behalve de ‘blije/vrolijke’ kant die mij op allerlei overlevingspaden heeft gebracht.
Die vrolijke kant zit er van nature zeker in. Maar… heb ik o, zo vaak ingezet om alle andere emoties niet te hoeven tonen. Ik ben namelijk gewend dat mijn gevoelens en behoeftes er niet konden en/of mochten zijn. Mijn gezin (gezin van herkomst) was namelijk een gezin van los zand, verstikt van trauma’s… Intergenerationeel trauma (doorgegeven trauma’s van generatie op generatie). In dit geval bestaande uit oorlogstrauma door gevangenschap in jappenkampen (vader), liefdeloze opvoeding (moeder) en een ernstig ongeval de dood in de ogen kijkende (ikzelf). Dit alles binnen een gezin waarin het praten over gevoelens, emoties en behoeftes nauwelijks bespreekbaar was. Wanneer dat wel werd geprobeerd, was dat veelal met ruzie en spanningen… veel spanningen…
Trigger van mijn trauma
Toen ik in oktober 2023 werd geconfronteerd met het ingewikkelde contact met mijn buurman. Waarschijnlijk had hij een vermijdende hechtingsstijl of ook gedesorganiseerd. Door dit te herkennen, kwam mijn trauma als een bal, die al zo’n 40 jaar onder water was gehouden, keihard naar boven. Je zou zeggen: “Eindelijk lucht!”, maar het tegenovergestelde gebeurde: intens verdriet, intense kwaadheid. Deze intens diepe gevoelens dreven mij tot wanhoop, want ik had geen flauw idee wat er van binnen bij mij gebeurde!
Het was duidelijk: ik kon hier niet alleen uitkomen. Ik had vele persoonlijke veldslagen overleefd en het leek dat ik ze te boven was gekomen. Maar het oppakken van het leven, keer op keer weer, zorgde zeker niet voor het helen van mijn trauma’s. Nee, ik parkeerde ze alleen maar weer. Onbewust.
Een stevig traject in therapie
Dit keer was er geen ontkomen aan. Ik moest me aanmelden voor een stevig traject. Dat traject startte na 10 maanden wachttijd. Na een intens gespannen wachten en strijden om mezelf staande te houden, heb ik 2 weken later mijn lieve en worstelende buurman – die heel veel voor mij betekende – verloren. Verloren tijdens zijn strijd voor het leven, zowel psychisch als lichamelijk. Of het toeval is dat ik net begonnen was met mijn therapie, weet ik niet. Het was in elk geval een vangnet die ik ernstig nodig had om door te kunnen gaan… met mezelf. Alleen.
Zo geschiedde mijn reis naar mezelf. Het was 25 februari 2024 toen ik eindelijk kon beginnen bij GGZ Momentum. Het werd een jaartraject van 3 dagen intensieve schematherapie in een groep. Dit voelt goed, omdat het met mensen is die ook allerlei trauma’s hebben opgelopen door emotionele en/of fysieke verwaarlozing met alle gevolgen van dien. Een mens maakt keuzes op basis van wat je geleerd hebt van je ouders/opvoeders. En zo gaat het van generatie op generatie.
Patronen doorbreken
Wij proberen deze patronen te doorbreken met diepe duiken in jeugdtrauma’s. De bedoeling is om onszelf beter te begrijpen en daarmee de ander… en de wereld. Vandaar dat ik aan het begin zei: “Was het maar bij velen bekend, dan zag de wereld er waarschijnlijk wat liefdevoller uit.”
Met deze blog neem ik je mee in mijn therapieverhaal waarin ik je uitleg wat schematherapie is, wat het me gebracht heeft tot nu toe en wat ik hoop dat het me nog gaat brengen. Ik heb nog 2 maanden te gaan. Daarna verder in individuele therapie.
Hi Yvette, of moet ik nog steeds zeggen Yvetje. Een gedurft stukje inkijk in jouw psyche. Het zal daarom wel van Yvette zijn en niet van Yvetje, haha
Gelukkig heb je inzicht gekregen gedurende je therapie hoe eea zich in je leven zich ontwikkeld heeft. Het vervolg traject brengt je hopelijk waar je wil zijn. Ik vind je goed zoals je bent maar daar heb je niet veel aan. Ik ken je als een vechter. Een vechter in de zin van dat je de ingeslagen weg helemaal uitrijdt om te bereiken wat je voor ogen hebt. Top!